جمعه پانزدهم دی 1385

چند نکته ی دستوری

چند نکته ی دستوری

نشانه های اسم معرفه عبارتند از :

1- کلمه ای که بر یک فرد یا شیئ معین دلالت کند .

2- کلمه ای که در جمله مضاف الیه داشته باشد .

3-کلمه ای که در جمله مفعول غیر صریح واقع شود .

4-اسمی که با صفت اشاره (( این )) و (( آن )) ذکر شده باشد .

5- اسمی که ذکر آن در جمله های پیشین رفته و از آن جا معهود ذهن باشد .

 

در اسم های نکره می خوانیم : اسمی که آخر آن علامت (( ی )) باشد ، نکره است . جهت مزید اطلاع دانش آموزان می توان گفت که (( ی )) کاربردها و معانی دیگری نیز دارد که به این شرح می باشد .

 

1- ( ی ) جز خود کلمه است . و نشانه نیست . قالی

2- ( ی ) نشانه صفت نسبی است . صنایع دستی

3- ( ی ) نشانه کسره ی میانجی است . سیمای طبیعی ، استان های ایران

4-  ( ی ) نشانه ی وحدت است . هر نفسی که فرو می رود ممد حیات است و ...

5- ( ی )  نشانه ی صفت لیاقت است . خوردنی ف نوشیدنی ، پوشیدنی

6- ( ی )  نشانه حاصل مصدر است . مردی ( مرد بودن ) ، خوبی ( خوب بودن )

و...

 

در نشانه های جمع گفته می شود که یکی از نشانه های جمع فارسی (( ان )) است . باید دانست که (( ان )) کاربردهای دیگری نیز دارند که عبارتند از :

 

1- جز خود کلمه است . لیوان ، سازمان

2- نشانه ی صفت فاعلی ( حالیه ) است . گریان ، خندان

3- نشانه ی زمان است . بامدادان

4- نشانه ی مکان است . گیلان ، ایران ( سرزمین منسوب به  قوم آریایی ها )

5- گاه به آخر صفات می پیوندد و تغییری در معنی و نوع کلمه نمی دهد . شادان ، آبادان

 

(( وند های مهمّی )) که اسم مشتق می سازند .

الف) پیشوندها

1- (( باز )) که با فعل ترکیب شده و معنای مصدری می دهد . بازگشت ( بازگشتن )

2- (( پاد )) که معنی ( ضد ) را می رساند . پادزهر

3- ((  دژ و دش )) که بدی و ضدیت را می رساند . دشمن ، دژخیم ، دشوار

4- ((  هم  )) مشارکت را می رساند . همکار

و ...

ب) پیشوند ها

1- (( ار )) برای ساختن اسم مصدر به کار می رود . دیدار ، گفتار

2- (( اک )) برای ساختن اسم مصدر به کار می رود. خوراک ، پوشاک

3- (( ان )) برای زمان و مکان . بامدادان ، دیلمان

4- (( دان )) مکان را می رساند . خاکدان ، گلدان

5- (( دم )) زمان را می رساند . صبحدم

6- (( بان )) پسوند محافظت است . باغبان ، دشتبان ، نگهبان

7- (( بد )) پسوند دارندگی و محافظت است . سپهبد ، ارتشبد

8- (( چه )) پسوند تصغیر یا کوچکی است . سراچه ، بازارچه

9- (( کده )) پسوند مکان است . هنرکده ، آتشکده

10- (( گاه )) پسوند زمان و مکان است . شامگاه ، خوابگاه

11- (( گاهان )) پسوند زمان است . صبحگاهان

12- (( لاخ )) پسوند مکان است . سنگلاخ

13- (( مان )) که با برخی افعال ترکیب شده و معنای مصدری می دهد . زایمان ، گفتمان

14- (( ک )) پسوند ترحم ، تحقیر ، تصغیر و شباهت است . دخترک ، مردک ، شهرک ، عروسک

15- (( زار )) پسوند مکان است . مرغزار

16- (( سار )) پسوند مکان است . کوهسار

17- (( ستان )) پسوند زمان و مکان است . زمستان و گلستان

18- (( سیر )) پسوند مکان است . گرمسیر

19- (( ش )) برای ساختن اسم مصدر . دانش

20- (( ن )) نشانه ی مصدری است . دیدن

21-  ((مند )) پسوند دارندگی است . دانشمند ، هنرمند ، خردمند .  

22- (( ه )) دوره و زمان رامی رساند . سده ، دهه ، هزاره

23- (( ه )) از صفت اسم می سازد . (( زرده ، سفیده

24- (( ه )) پسوند برای اسم ابزار است . گیره ، دسته

25- (( ه )) پسوند اسم مصدر است . گریه ، خنده

26- (( ی )) وحدت وحاصل مصدر را می رساند . کیلویی ، گرسنگی

 

نوشته شده توسط گروه ادبيات مقطع راهنمایی كامياران در 8:44 |  لینک ثابت   •